Sankta Biblio

Biblio  eliru

Atbaŝo i

1Mo 2Mo 3Mo 4Mo 5Mo Jos Juĝ Rut 1Sa 2Sa 1Re 2Re 1Kr 2Kr Ezr Neĥ Est Ijo Psa Sen Pre Alt Jes Jer Plo Jeĥ Dan Hoŝ Jol Amo Oba Jon Miĥ Naĥ Ĥab Cef Ĥag Zeĥ Mal

Mat Mar Luk Joh Ago Rom 1Ko 2Ko Gal Efe Fil Kol 1Te 2Te 1Ti 2Ti Tit Flm Heb Jak 1Pe 2Pe 1Jo 2Jo 3Jo Jud Apo

schuerman schuerman

Debavka

Atbash i Atbaŝo i

(aka) 1 Nögel  i 1 Nögel (kaŭ renomis kiel)
Atbash In Jeremiah And Its Literary Significance, Part I  ii  Atbaŝo En Jeremia Kaj Sia Literatura Signifo, Parto I
Parts II and III  Partoj II kaj III
Perhaps no other type of wordplay in the Hebrew Bible is as rare as atbash [אתבש], a cryptic writing technique in which the first letter of the alphabet [א], is used as a substitute for the last [ת], the second [ב] for the penultimate [ש], the third [ג] for the antepenultimate [ר], and so on.1 1 Eble ne alia eksemplo de vortoludo en la hebrea Biblio estas tiel malofta kiel atbaŝo [אתבש], kripta skriba tekniko ekspluatas la unuan literon de la alfabeto [א], substituas anstataŭ la fino [ת], la dua [ב] anstataŭ la anstaŭlasto [ש], la tria [ג] anstataŭ la antaŭ-anstaŭlasto [ר], kaj k.t.p.1
The writers of the Talmud-iii and the medieval exegetes who followed them recognized atbash as a legitimate hermeneutical device,2 but, despite centuries of study, the Hebrew Bible has yielded only three sure instances of this cryptic device: Jeremiah 25:26, 51:1, 51:41, and a possible fourth in I Kings 9:13.3 Nevertheless, as I intend to demonstrate, atbash occurs more often than currently recognized and plays a specific literary role within its context. However, before offering additional examples and discussing their literary significance, it will be worthwhile to examine the cases of atbash discovered thus far. iii

2

3

La verkistoj de la Talmudo-iii kaj the mezepokaj ekzegezistoj kiel sekvis ilin agnoskis atbaŝon kiel reala ekzegeza tekniko,2 sed, malgraŭ jarcentoj de studo, la hebrea Biblio cedis nur tri certajn ekzemplojn de ĉi tia kripta tekniko: Jeremia 25:26, 51:1, 51:41, kaj elbe kvara en I Reĝoj 9:13.3 Tamen, mi celas demonstri, atbaŝo okazas pli ofte ol nune agnoskis, kaj ludas specifan literaturan rolon en sia kunteksto. Do, antaŭ proponas kromajn ekzemplojn kaj diskutas ilian literaturan signifon, ĝi estos bene ekzameni ekzemplojn malkovrajn ĝis nun.
The first and perhaps most famous example of atbash occurs in Jeremiah 25:26, wherein God orders Jeremiah to give His cup of wrath to a list of nations. After pronouncing a lengthy promise of doom, He concludes:

And last of all the king of ששך-iv shall drink.
iv La unua kaj elbe plej fama ekzemplo de atbaŝo okazas en Jeremia 25:26, tiel Dio ordas Jeremian doni Lian koleran tason al listo de nacioj. Poste dekretas longan promeson de juĝo, Li konkludas:

kaj la reĝo de ששך-iv trinkos post ili.
As Rashi (11th century), Kimhi (12th century), and the commentary Metsudat David (18th century) note, the name ששך stands as an atbash for בבל [Babylon]. The Targum-v also translates the word בבל. (The LXX-vi omits this verse.) Modern exegetes have grappled with the word ששך in a variety of ways. However, the failure to find for ששך a corresponding historical personage has left many commentators in favor of to the atbash theory.4 Thus, J. Bright comments: v

vi

4

Kiel Raŝi (11-a jarcento), Kimhi (12-a jarcento), kaj la komentaro Mecudat David (18-a jarcento) notis, la nomo ששך estas atbaŝo kaj signifas בבל [Babel]. La Targumo-v ankaŭ tradukas la vorton בבל. (La LXX-vi preterlasas ĉi tian verson.) Nunaj ekzegezistoj luktas la vorton ששך laŭ diversaj manieroj. Tamen, la malsukceso trovi por ששך taŭgulo historia lasis multajn komentistojn en favoro de la atbaŝa teorio.4 Tiele, J. Brajt komentas:
Use of such a device points to the period prior to the fall of Babylon (539 [B.C.]), for after that time no one would have troubled to refer to Babylon in so veiled a manner.5 5 Utilo de ĉi tia tipa tekniko indikas periodon antaŭ la falita de Babel (539 [a.K.]), ĉar poste tia tempo, neniu estus ĝenite raporti al Babel tiel vualita maniero.5
E.W. Nicholson posits that

Sheshak was a genuine name for Babylon and need not therefore be understood as a cipher.6

J. Thompson postulates:

It is a literary device, possibly insulting or with some other emotional overtones, but possibly, too, used by the Babylonians themselves.7

Nevertheless, in the voluminous Neo-Babylonian materials at one’s disposal there is no mention of a ששך. Moreover, one must question not only what evidence there is for Babylonian usage but also why Jeremiah does not refrain from employing the non-ciphered form בבל in other places, among them 24:1, 25:1. Indeed, in Jeremiah 51:41 the ששך and בבל occur in the same curse! Therefore, the purpose of atbash could not have been to avoid royal repercussions, but rather it must lie elsewhere. It is here that the ancient belief in the power of words (especially God’s) must be integrated into the analysis.
6

7

E.Ŭ. Nikolsen sugestas tiel

Ŝeŝak estis vera nomo por Babel kaj do estas ne kompreni kiel sekreto.6

J. Tamsen sugestas:

Ĝi estas literatura tekniko, eble subrigarda aŭ kun aliaj emociaĵoj, sed eble ankaŭ utilintis de Babelanoj siaj.7

Tamen, en la kvantega nov-babela dokumentado disponeble, ekzistas ne mencio de ששך. Cetere, oni devas demandi ne nur kia evidenteco ekzistas por babela uzado sed ankaŭ kial Jeremia ne ĉesas utili la nesecreta בבל aliloke, inkluzive 24:1, 25:1. Fakte, ĉe Jeremia 51:41 la ששך and בבל okazas en la sama malbeno! Sekve, la celo de atbaŝo ne povus eviti reĝajn sekvojn, sed prefere ĝi devas kuŝi aliloke. Ĉi tie, la antikva kredo en la potenco de vortoj (precipe de Dio) devas enhavis en la analizo.
It is commonly accepted that the ancients, in biblical Israel and in the Near East in general, believed words to be more than an extension of the spoken idea; they possessed the substance and form of that idea. Thus, once spoken, words were capable of affecting the observable reality.8 I. Rabinowitz remarks: 8 Estas ordinare akcepti ke la antikvuloj, en bibila Izrael kaj en la Proksima Oriento ĝenerale, kredis ke vortoj estu pli ol etendo de la parola ideo; ili posedis la substancon kaj formon de tiu ideo. Tiel, unufoje parolita, vortoj kapablis influi la observan realecon.8 I. Rabinowic rimarkas:
In the culture of ancient Israel… while words indeed did constitute the medium of interpersonal communication and expression, the words were not perceived and thought of as exchangeable symbols or representations of their sensible referents, but rather as those referents themselves — the palpable objects, the “real” and perceptible actions and events, the sensible relationships and interactions — in the concentrated form of words.9 9 En la kulturo de antikva Izrael… dum vortoj efektive konstituis la metodo de interpersona komunikado kaj esprimo, la vortoj ne estis perceptitaj kaj pensitaj kiel interŝanĝaj simbolojreprezentoj de siaj sentivaj referencoj, sed kiel tiuj konferencoj mem — la palpeblaj objektoj, la “realaj” kaj perceptibles agoj kaj eventoj, la sentivaj rilatoj kaj interagoj — en la koncentrita formo de vortoj.9
Therefore, if we are to understand the purpose of atbash in Jeremiah, we must first consider this ancient mindset. Thus, if words possess power and essence, atbash represents a reversal of that power and essence. As we shall see, atbash typically occurs in contexts in which power struggles take place.10 Therefore, it is fitting that God’s word be encoded in inverted language.11 Just as God is able to create by fiat (Gen. 1-2), so also can His word bring about the destruction of an oppressor. The inversion of power is expressed with inverted language. 10

11

Do, se ni devas kompreni la celo de atbaŝo en Jeremia, ni unue devas konsideri ĉi tiun antikvan pensmanieron. Tiel, se vortoj posedas potencon kaj esencon, atbaŝo signifas inversigon de tiu potenco kaj esenco. Kiel ni vidos, atbaŝo kutime okazas en kuntekstoj en kiuj potencaj luktoj okazas.10 Sekve, estas konvena, ke la vorto de Dio estu kodita en renversita lingvo.11 Same kiel Dio povas krei per dekreto (Gen. 1-2), tiel ankaŭ Lia vorto provokas la detruon de opresanto. La inversigo de potenco estas esprimita per renversita lingvo.
Another famous instance of atbash appears in Jeremiah 51:1:

Thus said the Lord: ‘See I am rousing a destructive wind against Babylon and the inhabitants of לב קמי.’

Here, the words לב קמי [heart of my enemy] are an atbash for כשדים [Chaldea]. The Targum too renders it כסדאי.
  Alia famaj ekzemplo de atbaŝo aperas en Jeremia 51:1:

Tiele diras la Eternulo: ‘Jen Mi vekos pereigan venton kontraŭ Babel, kaj kontraŭ la loĝantojn de לב קמי

Ĉi tie, la vortoj לב קמי [koro de mia malamiko] estas atbaŝo por כשדים [Ĥaldea]. La Targumo ankaŭ figuras ĝin כסדאי.
Most commentators accept the atbash here because of the difficulty of the text as it stands.12 Nicholson, however, chooses a more radical approach, translating לב קמי as “Kambul,” which requires “changing one of the letters of the the [sic] two Hebrew words which it translates and then rearranging the letters.”-13 Bright posits: 12

13

Plejpartaj komentistoj akceptas la atbaŝon ĉi tie pro la malfacilaĵo de la teksto kiel ĝi staras.12 Nikolsen, tamen, elektas pli radikala aliro, tradukante לב קמי kiel “Kambul,” kiu postulas “ŝanĝi unu el la leteroj de la du hebreaj vortoj, kiujn ĝi tradukas kaj poste reordigas la literojn.”-13 Brajt proponas:
Ciphers of this sort may have developed as clever marginal glosses…, perhaps designed to serve magical purposes, perhaps for reasons that escape us. But it is entirely possible that they began to be developed in the Exilic period as a means of protecting the writers. At least, such subterfuges make historical sense in the context of the Exile, but scarcely in a later period when the Babylonian empire had vanished.14 14 Cifroj de ĉi tiu speco eble evoluis kiel lertaj marĝenaj glosoj…, eble desegnita por servi magiajn celojn, eble pro kialoj, kiuj eskapas nin. Sed estas tute ebla, ke ili komencis disvolviĝi en la ekzila periodo kiel rimedo por protekti la verkistojn. Almenaŭ, tiaj artifikoj faras historian senton en la kunteksto de la ekzilo, sed apenaŭ en posta periodo kiam la Babela imperio malaperis.14
In my opinion, Bright’s suggestion here of magical purposes is closer to the mark. Note again how a power struggle is present in Jeremiah 51:1, and how it is expressed by inverting the letters of the enemy’s name.  Laŭ mia opinio, la sugesto de Brajt ĉi tie pri magiaj celoj estas pli proksima al la marko. Notu denove kiel potenca lukto ĉeestas en Jeremia 51:1, kaj kiel ĝi esprimiĝas renversante la literojn de la malamika nomo.
The third known atbash is identical to that found in Jeremiah 25:26:

How has ששך-vii been captured. The praise of the whole earth has been taken! How has Babylon become a horror to the nations!

(Jer. 51:41) Commentators who accept the cipher in 25:26 typically see it at work in Jeremiah 51:41,15 in agreement with the Targum and the Rabbis. (The LXX agains [sic] omits the line.)
vii

15

La tria konata atbaŝo estas identa al la trovita en Jeremia 25:26:

Kiele prenita estas ששך!-vii kaj kaptita la gloro de la tuta mondo! kiele Babel fariĝis objekto de teruro inter la popoloj!

(Jer. 51:41) Komentistoj, kiuj akceptas la cifron en 25:26, kutime vidas ĝin labori en Jeremia 51:41,15 konsentite kun la Targumo kaj la Rabenoj. (La LXX denove preterlasas la linion.)
A fourth instance of atbash was suggested by C.H. Gordon, who opined that the proper name כבול in I Kings 9:13 also contained an atbash for לשפך meaning “worthless land.”-16 The text reports Hiram’s disappointment with Solomon’s gift of twenty cities: 16 Kvara eksempla de atbaŝo estis sugestiti de C.H. Gorden, kiu opiniis, ke la konvena nomo כבול en I Reĝoj 9:13 ankaŭ enhavis atbaŝo por לשפך signifas “senvalorejo.”-16 La teksto raportas la ĉagrenon de Hiram kun la donaco de Salomono de dudek urboj:
“My brother,” he said, “what sort of towns are these that you have given me?” So they were named the land of כבול, as is still the case.  Kaj li diris: “Kio estas tiuj urboj, kiujn vi donis al mi, mia frato?” Kaj li donis al ili la nomon lando כבול ĝis la nuna tago.
For centuries, translators have puzzled over the meaning-17 of כבול. The Talmud (Shabbath 54a) offers both “sterility” and “chained.” Rashi and Kimhi suggest the latter, while G. Jones wavers between the two meanings.18 J. Montgomery conjectures that it is another form of the Phoenician בבל-viii [Byblos], but translates כבול as “march-land.”-19 H. Donner follows Montgomery’s proposal.20 J. Robinson suggests that we connect it with a modern-day location in the Galilee, yet renders it “sterile land.”-21 Unconvinced by the identity of the modern toponym, Judah Qil concludes that its location is still unknown.22 Gordon’s solution that כבול is an atbash for לשפך “worthless land,” therefore, puts to rest questions regarding its meaning and explains the Talmud’s rendering “sterile land.” 17

18

viii

19

20

21

22

Jarcente tradukistoj enigmis signifon-17 de כבול. La Talmudo (Ŝabat 54a) proponas ambaŭ “malfekundecon” kaj “ĉenitan.” Raŝi kaj Kimhi proponas la laston, dum G. Ĝonz ŝanceliĝas inter la du signifoj.18 J. Mantgemeri konjektas, ke estas alia formo de fenicie בבל-viii [Beblos], sed tradukas כבול kiel “marŝejo”-19 H. Danner follows proponon de Mantgemeri.20 J. Rabensen proponas, ke ni konektu ĝin per aktuala loko en Galileo, tamen faras ĝin, “malfekundejo.”-21 Nekonvinkita de la idento de la moderna nomejo, Juda Kŭel konkludas, ke ĝia loko ankoraŭ ne konas.22 Respondo de Gorden estas ke, כבול estas atbaŝo por לשפך “senvalorejo,” sekve, ripozas demandojn pri ĝia signifo kaj klarigas la talmudan bildon, “malfekundejo.”
 
The difficulty locating examples of atbash has been a stumbling block to understanding the device. With only three or four examples for comparison, two of which are identical, it has been difficult to draw conclusions. Hence some consider the device to be pure scholarly fiction, or not original to Jeremiah’s prophecy.23 Nevertheless, with the help of computer technology an argument may be raised in favor of their deliberateness. 23 La malfacilo trovi ekzemplojn de atbaŝo estis stumbaĵo por kompreni la tekniko. Kun nur tri aŭ kvar ekzemploj por komparo, du el kiuj estas identaj, estis malfacile eltiri konkludojn. Sekve iuj konsideras, ke la tekniko estas pura akademia fikcio aŭ ne originala al la profetaĵo de Jeremia.23 Tamen, kun la helpo de komputila teknologio, argumento povas leviĝi al favoro de ilia malakcidenteca.
A few years ago I realized that if a computer program could create an atbash of an entire Hebrew text, then one could scan the finished atbash-version for words or phrases which make good Hebrew sense within the contexts of the pericopes-ix which contain them.24 I began with Jeremiah. As three examples were already known in that book, I thought my chances were good for finding more. What I discovered was that atbash was not restricted to a crux whose only solution was to read it as an atbash (e.g., “heart of my enemy” = כשדים), nor to assumed onomastica-x like ששך, but was also employed with relative frequency with key nouns and verbs. ix

24

x

Antaŭ kelkaj jaroj mi rimarkis, ke se komputila programo povus krei atbaŝon de kompleta hebrea teksto, tiam oni povus elŝalti la finitan atbaŝa-version por vortoj aŭ frazoj, kiuj faras bonan hebrean senson interne de la kuntekstoj de la perikopoj,ix kiuj enhavas ilin.24 Mi komencis kun Jeremia. Ĉar tri ekzemploj jam estis konataj en tiu libro, mi pensis, ke miaj ŝancoj estis bonaj por trovi pli. Kion mi eltrovis, tiu atbaŝo ne estis limigita al kruco, kies sola solvo estis legi ĝin kiel atbaŝo (ekzemple, “koro de mia malamiko” = כשדים), nek supozaj nomoriginastudaĵoj-x kiel ששך sed ankaŭ estis uzata kun relativa ofteco kun gravaj substantivoj kaj verboj.
To demonstrate, I now turn to nine hitherto unrecognized but potentially secure examples of atbash in the Book of Jeremiah.  Demonstri, nun mi turnas naŭ atbaŝojn en la Libro de Jeremia, ĝis nun nekonata sed verŝajne sekuraj eksemploj.
1. Jer. 18:2-4חמר
‘Go down to the house of a potter, and there I will impart My words to you.’ So I went down to the house of a potter, and found him working at the wheel. And if the vessel he was making was spoiled, as happens to clay (חמר) in the potter’s hands, he would make it into another vessel, such as the potter found fit to make.  ‘Leviĝu kaj iru en la domon de la potisto, kaj tie Mi aŭdigos al vi Miajn vortojn.’ Kaj mi iris en la domon de la potisto, kaj jen li laboras sur la stablo. Kaj kiam difektiĝis en la mano de la potisto la vazo, kiun li estis faranta el argilo (חמר), li faris denove alian vazon, kian al li plaĉis fari.
This passage has evoked comments from a variety of angles. Usually noted are the use of metaphor and symbolism and whether the verse should be understood in a positive or negative light. Bright asserts:  Ĉi tia perikopo elvokis komentojn de diversaj anguloj. Kutime oni rimarkas la uzadon de metaforo kaj simbolismo kaj se la verso devas esti komprenita en pozitiva aŭ negativa lumo. Brajt asertas:
[God] is the potter, and he can do with Israel as the potter does with the clay. But the point is not, as some think, that [God] will continue to work patiently with his people and, in spite of the fact that they may temporarily thwart him, will in the end make them the “vessel” that he intended them to be. This is to misunderstand vs. 4, the point of which is precisely that the clay can frustrate the potter’s intention and cause him to change it.…25 25 [Dio] estas la potisto, kaj li povas fari kun Izrael kiel la potisto faras kun la argilo. Sed la afero ne estas, kiel iuj pensas, ke [Dio] daŭre laboros pacience kun siaj personoj kaj, malgraŭ la fakto, ke ili eble provizore malhelpas lin, finfine faros al ili la “vazo,” kiun li celis al ili esti. Ĉi tio estas miskompreni vs. 4, kies punkto estas precize, ke la argilo povas frustri la intencon de la potisto kaj kaŭzi lin ŝanĝi ĝin.…25
Nevertheless, the passage’s straightforward diction and uncomplicated grammar have led scholars to overlook the presence of an atbash, specifically on the word חמר [clay] whose atbash is סיג [backslide].26 We find the word again in 18:6:

Just like clay [חמר] in the hands of a potter, so are you in My hands, O House of Israel!-27

The sophistication of the prophet’s message lies in that it simultaneously equates Israel both with “backsliding” and with the clay from which it was formed (cf. Isa 45:9, 64:7). The Targum’s rendering [טינא] perhaps represents an attempt to render the atbash as it carries a nuance of “impure thought, lust” (cf. Sanhedrin 75a, Hagiga 15b). This plays both on the atbash חמר/סיג and on the use of יצר in Jeremiah 8:11 as “destructive inclination.”
26

27

Tamen, la rektaj vortoj de la perikopo kaj senkomplika gramatiko kondukis scienculojn preterrigardi la ĉeeston de atbaŝo, specife sur la vorto חמר [argilo] kies atbaŝo estas סיג [defali].26 Ni trovas la vorton refoje en 18:6:

jen kiel la argilo [חמר] en la mano de la potisto, tiel vi estas en Mia mano, ho domo de Izrael.27

La malnaiveco de la mesaĝo de la profeto kuŝas, ke ĝi samtempe egaligas Izrael kun “retroklinantoj” kaj kun la argilo, de kiu ĝi estis formita (vidu Jesaja 45:9, 64:7). La Targumo figuras [טינא] eble reprezentas strebon komuniki la atbaŝon ĉar ĝi portas nuancon de “malpura penso, volupto” (vidu Sanedrino 75a, Hagiga 15b). Ĉi tio ludas ambaŭ sur la atbaŝo חמר/סיג kaj sur la uzo de יצר en Jeremia 8:11 kiel “detrua deklivo.”
Perhaps Rashi had the atbash in mind when he called this passage “an inverted verse” [ומקרא מסור הוא].xi In this light it also is interesting to observe that Rashi saw the phrase ‘and if the nation turns from its evil, about which I spoke’ (18:8) as God’s reference to the nation’s עבירות [transgressions]. Thus, the atbash serves to underscore that just as Israel moved “backwards” in sin, so also is חמר “backwards” for סיג. If we recall the ancient belief in the power of words, Jeremiah’s coded statement becomes all the more poignant. xi Eble Raŝi pensis atbaŝon kiam li nomis ĉi tiun perikopon “inversita verso” [ומקרא מסור הוא].xi En ĉi tiu lumo ankaĉ interesas rimarki, ke Raŝi vidis la frazon ‘sed se tiu popolo pentas sian malbonecon, pro kiu Mi decidis pri ĝi,’ (18:8) kiel la referenco de Dio al la עבירות [pekoj] de la nacio. Tiel, la atbaŝo bezonas substreki, ke tiel same kiel Izrael movis “retrokline” en peko, do ankaŭ estas חמר “inverse” por סיג. Se ni memoras la antikvulan kredon en la potenco de la vortoj, la kodita deklaro de Jeremia fariĝas pli dramega.
2. Jer. 20:8מדי
For every time [מדי] I speak, I must cry out, must shout, ’lawlessness and rapine!’ For the word of the Lord causes me constant disgrace and contempt.  Ĉar de la tempo, [מדי] kiam mi ekparolis, kriis pri maljusteco, vokis pri rabado, la vorto de la Eternulo fariĝis por mi kaŭzo de honto kaj de ĉiutaga mokado.
The atbash for the compound preposition מדי [every time], reads: יקם [he will avenge]. With the atbash in mind we can translate with an eye toward parallelism:

For I cry out “He will avenge;”
I call out “lawlessness and xii-rapine!”
xii La atbaŝo por la multprepozicio מדי [ĉiufoje], legas יקם [li venĝos]. Kun la atbaŝo pense ni povas traduki paralelisme:

Ĉar mi ekkriis “Li venĝos;”
Mi ekvokas “senleĝeco kaj xii-disrabi!”
The medievals, probably on the basis of the targumic expansion ארי בזמן, generally saw the word as equivalent to the interrogative מתי [how long?]. Modern translators rarely comment on מדי because it is fairly common.28 Nevertheless, it is exploited for its atbash by the expert Jeremiah. 28 La mezepokuloj, verŝajne surbaze de la targuma ekspansio ארי בזמן, ĝenerale vidis la vorton kiel sama al la pridemandata מתי [kiel longe?]. Modernaj tradukistoj malofte rimarkas pri מדי ĉar ĝi estas sufiĉe ordinara.28 Tamen, ĝi utiligatis ĉar sia atbaŝo por eksperta Jeremia.
The atbash also makes sense contextually.29 Note how the prophecy soon moves into a description of God’s vengeance utilizing the root קום:-xiii

All my
[supposed] friends are waiting for me to stumble: ‘Perhaps he can be entrapped, and we can prevail against him and take our vengeance on him!’ [נקמתנו]

Note the thrice-repeated emphasis on the pronouns denoting “him” (i.e., Jeremiah) which signals a contrast; rather than God avenging the people (20:8), the people aim to avenge him (20:10). Interestingly, it is at this juncture that Jeremiah reverses his direction and faithfully proclaims:

But the Lord is with me like a mighty warrior; therefore my persecutors shall stumble, they shall not prevail and not succeed
(20:11).

Indeed, lest we missed the atbash and its reference immediately afterward, we find Jeremiah praying:

O Lord of Hosts, You who test the righteous, who examine the heart and the mind, let me see Your retribution
[נקמתך] upon them (20:12).

The message of Jeremiah’s atbash again describes a soon-to-be reversed power struggle. Paraphrased we might read

“let the frequency [מדי] of my prayers be transformed so as to avenge [יקם] them.”-30
29

xiii

30

La atbaŝo ankaŭ havas sencon kuntekste.29 Rimarku, kiel la profetaĵo baldaŭ moviĝas en priskribon de la venĝo de Dio uzanta la radikon קום:-xiii

Ĉiuj, kiuj vivas [supoze] pace kun mi, observas min de flanke: Eble li forlogiĝos, tiam ni venkos lin kaj venĝos al li. [נקמתנו]

Notu la trifoje ripetitan emfazon sur la pronomoj, kiuj signifas “lin” (tio estas, Jeremia), kiu signas kontraston; prefere ol Dio venĝanta la homojn (20:8), la homoj celas venĝi lin (20:10). Kurioze, estas en ĉi tiu etapo, ke Jeremia reverŝas sian direkton kaj fidele proklamas:

Sed la Eternulo estas kun mi kiel potenca heroo, tial miaj persekutantoj falos kaj ne venkos; ili estos forte hontigitaj pro tio (20:11)

Efektive, ke ni ne maltrafos la atbaŝon kaj ĝian referencon tuj poste, ni trovas Jeremian preĝantan:

Ho Eternulo Cebaot, kiu elprovas virtulon kaj vidas la internon kaj la koron! faru, ke mi vidu Vian venĝon [נקמתך] sur ili, (20:12)

La atbaŝa mesaĝo de Jeremia denove priskribas baldaŭ-revertitan potenca lukton. Parafraze ni povus legi

“lasi la oftecon [מדי] de miaj preĝoj transformiĝi por venĝi [יקם] ilin.”-30
The ATBASH Principle (Code)  La Atbaŝa Principo (Kodo)
The Aleph-Bet  La Alef-Bet
forward
 
backward
א

ת
ב

ש
ג

ר
ד

ק
ה

צ
ו

פ
ז

ע
ח

ס
ט

נ
י

מ
כ

ל
antaŭe
 
retroire
Notes  Steletoj
“Debavka” is an latinization of a Russian word for “addition,” or “supplement,” «Дебавка» i
(α)
“Debavka” estas latiniĝo de rusa vorto signifas “aldono,” aŭ “suplemento,” «Дебавка»
The editor uses the German convention of “oe=ö,” thus, “Noegel=Nögel” (β) La editoro utilas germanan kutimon de “oe=ö,” do, “Noegel=Nögel.”
Scott B. Noegel received his Ph.D. in 1995 [“1994” in Part I has an editor’s correction] from the Department of Near Eastern Studies at Cornell University. He has published on Sumerian autobiographies, biblical narrative devices, and on wordplay in Ugaritic and Akkadian literature. Currently, he is working on a monograph on the dialect of the biblical Song of Songs and its political import. (γ) Skat B. Nogel recivis lian doktoron en 1995 [“1994” en Parto I havas redaktoran korekton] el la Fako de Proksimaj Orientaj Studoj ĉe Kornel Universitato. Li publikigis rigardi Sumeriajn siabiografiojn, bibliajn rakontajn teknikojn, kaj vortoludojn en ugara kaj akadia literaturo. Nun li verkas monografion regardi dialekto de biblia Alta Kanto De Salomono kaj sia politika signifo.
Prof. Scott B. Noegel
Chair, Dept. of Near Eastern Languages and Civilization
University of Washington
(δ) Profesoro Skat B. Nogel
Fakestro, Departemento de Proksimaj Orientaj Lingvoj kaj Civilizo
Universitato de Vaŝingtono
See, e.g., [sic, no italics for e.g. throughout Noegel’s articles, no italics for other customary uses either: i.e., c.f., etc.] Jack Sasson, “Word Play in the Old Testament,” Interpreter’s Dictionary of the Bible Supplement, (Nashville: Abingdon, 1976) p. 969.

See an atbash table.
1 Vidu, ekzemple, Ĝak Sasson, “Vorta Ludo en la Malnova Testamento,” Interpretista Vortareto de la Biblio Suplemento, (Naŝvil: Abindon, 1976), p. 969.

Vidu atbaŝan tabelon.
Talmud– Jewish oral traditions, codified and studied from antiquity to the present. They were compiled in the first millenium, a.D. iii Talmudo– judaj buŝaj kutimoj, kodigis kaj studis el antikvaj tempoj ĝis nun. Ili kompilitis en la unua jarmilo p.K.
See, e.g., the discussions of the device and their talmudic references in Saul Lieberman, Hellenism in Jewish Palestine, Texts and Studies of the Jewish Theological Seminary of America, 18 (New York: Jewish Theological Serminary of America, 1950) pp. 69, 73; Gershom G. Scholem, Major Trends in Jewish Mysticism (New York: Schocken Books, 1961) pp. 100, 127, 135, 373, 381. 2 Vidu, ekzemple, la diskutoj de la tekniko kaj iliaj talmudaj referencoj en Sal Liberman, Grekismo en Juda Palestino, Tekstoj kaj Studoj de la Juda Teologia Seminario de Ameriko, 18 (Novjorko: Juda Teologia Seminario de Ameriko, 1950) pp. 69, 73; Gerŝem G. Ŝalem, Grandaj Tendencoj en Juda Misticismo (Novjorko: Ŝaken Libroj, 1961) pp. 100, 127, 135, 373, 381.
I leave out of this discussion the observation in Ta’anith III, 17a that תוגת [sorrow] in Proverbs 10:1 is an atbash for אערא [ash] because the latter is Aramaic, and thus it doubtless was not intended by the author. Also omitted is the discussion found in Sanhedrin 22a in which Rab explains the king’s inability to interpret his dream (Dan 5:25) as due the presence of an atbash. While the Talmud explains the king’s inability, the biblical passage does not itself contain an atbash, merely a series of puns. See, Al Wolters, “The Riddle of the Scales in Daniel 5,” Hebrew Union College Annual 57 (1991) pp. 155-177; Bill T. Arnold, “Wordplay and Narrative Technique in Daniel 5 and 6,” Journal of Biblical Literature 112/3 (1993) pp. 479-485. 3 Mi forlasas de ĉi tia diskuto la observo en Tanit III, 17a, ke תוגת [malĝojo] en Sentencoj 10:1 estas atbaŝo por אערא [cindro] ĉar ĉi tiu lasta estas aramea, kaj tiel ĝi sendube ne intencitis la aŭtoron. Ankaŭ forlasita estas la diskuto trovita en Sanedrino 22a, en kiu Rab klarigas la nekapablon de la reĝo interpreti sian sonĝon (Dan 5:25) pro la ĉeesto de atbaŝo. Dum la Talmudo klarigas la incapacon de la reĝo, la biblia versaro ne enhavas atbaŝo, nur serion da punoj. Vidu, Al Ŭolters, “La Engimo de la Skaloj en Daniel 5,” Hebrea Kuniĝa Jarolibro 57 (1991) pp. 155-177; Bel T. Arnold, “Vortoludo kaj Rakonta Tekniko en Daniel 5 kaj 6,” Revuo de Biblia Literaturo 112/3 (1993) pp. 479-485.
“Sxesxahx” in Esperanto. English versions are divided: “Sheshach,” “Babylon,” etc., per biblos.com. iv “Ŝeŝaĥ” esperante. Anglaj tradukoj disigitas: “Sheshach,” “Babylon,” k.t.p. laŭ biblos.com
Targum– “While any translation of the Scriptures may in Hebrew be called a Targum, the word is used especially for a translation of a book of the Hebrew Bible into Aramaic.” Tyndale Archive, 2018.iv.7. v Targumo– “Dum ĉia traduko de la Skriboj hebree korekte nomis Targumo, la vorto utilitas precipe kiel traduko de libro el la hebrea Biblio en aramean lingvon.” Tendejla Arkivo, 2018.iv.7.
LXX– “Septuagint… is the name given to the Greek translation of the Jewish Scriptures… The term “Septuagint” means seventy in Latin, and the text is so named to the credit of [the] 70 [translators],” septuagint.net, 2018.iv.7. vi LXX– “Septuaĝent… estas la nomo doniti al la greka traduko de la hebreaj Skriboj. La vorto ‘Septuaĝent’ signifas sepdek latine, kaj la teksto nomis tiele krediti [la] 70 [tradukoj],” septuagint.net, 2018.iv.7.
See, e.g., S.R. Driver, The Book of the Prophet Jeremiah (New York: Charles Scribner’s Sons, 1906) p. 151. 4 Vidu, ekzemple, S.R. Drajver, La Libro de la Profeto Jeremia (Novjorko: Filoj de Ĉarlz Skrebner, 1906) p. 151.
John Bright, Jeremiah: A New Translation with Introduction and Commentary (AB21) (New York: Doubleday, 1965) p. 161. 5 Ĝan Brejt, Jeremia: Nova Traduko kun Enkonduko kaj Komentaro (AB21) (Novjorko: Dabeldej, 1965) p. 161.
E.W. Nicholson, The Book of the Prophet Jeremiah, vol. 2 (Cambridge: Cambridge University Press, 1975) pp. 222-223. 6 E.Ŭ. Nikolsen, La Libro de la Profeto Jeremia, vol. 2 (Kembriĝo: Kembriĝo Universitata Aldono, 1975) pp. 222-223.
See. e.g. J.A. Thompson, The Book of Jeremiah (Grand Rapids: William B. Eerdmans, 1980) p. 749 7 Vidu, ekzemple, J.A. Tamsen, La Libro De Jeremia (Grandaj Rapidoj: Ŭeljam B. Erdmans, 1980) p. 749
See. e.g. Frederick L. Moriarty, “Word as Power in The Ancient Near East,” in H.N. Bream, et al, eds., A Light Unto My Path: Old Testament Studies in Honor of J.M. Myers (Phildelphia: Temple University, 1974) pp. 345-362; and more recently Isaac Rabinowitz, A Witness Forever: Ancient Israel’s Perception of Literature and the Resultant Hebrew Bible (Ithaca, NY: Cornell University Press, 1993). For an opposing, and in my opinion unconvincing view, see A. Thiselton, “The Supposed Power in Words in the Biblical Writings,” Journal of Theological Studies 25 (1974) pp. 289-299. 8 Vidu, ekzemple, Frederek L. Moriarti, “Vorto Kiel Potenco en La Antikva Proksima Oriento,” en H.N. Brim, kaj alioj, redaktistoj, Lumo Al Mia Vojo: Malnovaj Testamentaj Studoj Honore J.M. Majers (Filadelfio: Templa Universitato, 1974) pp. 345-362; kaj pli ĵus Isak Rabenovic, Atestanto Eterna: Antikva Israela Percepto de Literaturo kaj la Rezulta Hebrea Biblio (Itaka, Novjorko: Kornel Universitata Aldono, 1993). Por kontraŭa, kaj laŭ mia opinio nekonvinka vidpunkto, vidu A. Tiselton, “La Supozata Potenco en Vortoj en la Bibliaj Skriboj,” Revuo de Teologiaj Studoj 25 (1974) pp. 289-299.
Rabinowitz, p. 3. The emphases are original. 9 Rabenovic, p. 3. La emfazoj estas originalaj.
Compare Genesis 11:9 in which God confounds [בלל] the language of Babylon [בבל] by altering the letters of its name. 10 Comparu Genezo 11:9 en kiu Dio konfuzas [בלל] la lingvo de Babel [בבל] ŝanĝante la literojn de ĝia nomo.
For the application of the ancient mindset regarding words to biblical and extra-biblical polysemy [the coexistence of many possible meanings for a word or phrase (Dictionary Version 2.2.1, ©2005-2015 Apple Inc.)] see Scott B. Noegel, Janus Parallelism and Its Literary Significance in the Book of Job, with Excurses on the Device in Extra-Jobian and Other Ancient Near Eastern Literatures (Journal for the Study of the Old Testament Supplement Series, forthcoming). 11 Por la apliko de la antikva penso pri vortoj al biblia kaj ekstra-biblia multa-signifo, vidu Skat B. Nogel, Janus Paralelismo kaj Sia Literatura Signifo en la Libro de Ijob kun Distroj pri la Tekniko en Ekster-Ijoba kaj Aliaj Antikva Proksimaj-Orientaj Literaturoj (Revuo por Studo de la Malnova Testamenta Suplementa Serio, venonta).
See, e.g., Driver, p. 151 n.e.; Thompson, p. 764 12 Vidu, ekzemple, Drajver, p. 151 n.e.; Tamsen, p. 764
Nicholson, p. 213. 13 Nikolsen, p. 213.
Bright, p. 355. 14 Brajt, p. 355.
As per note iv, Sheshach, Babylon, (biblos.com) and Sxesxahx (Esperanto). vii Laŭ noto iv, Sheshach, Babylon, (biblos.com) kaj Ŝeŝaĥ (Esperanto).
See, e.g., Driver, p. 151; Thompson, p. 764; Bright, p. 358. 15 Vidu, ekzemple, Drajver, p. 151; Tamsen, p. 764; Brajt, p. 358.
In an address presented at the Society of Biblical Literature (1973), mentioned by Sasson, “Wordplay in the Old Testament,” p. 969. 16 De parolado ĉe la Societo de Biblia Literaturo (1973), menciita de Sasson, “Vortoludo en la Malnova Testamento,” p. 969.
For a possible location for the site see Zvi Gal, “Cabul: A Royal Gift Found,” Biblical Archaeology Review 19 (1993), 39-44, 84.
[The footnote number was moved from the Hebrew word to “meaning” because of the manner in which web browsers display intermixed right-to-left and left-to-right letters.]
17 Por ebla loko sub konsidero vidu Zvi Gal, “Kabul: Reĝa Donaco Trovis,” Biblia Arkeologia Revuo 19 (1993), 39-44, 84.
[La steleta nombro estis movita de la hebrea vorto al “signifon” pro la maniero, en kiu foliumiloj montras intermiksitajn dekstren-maldekstren kaj maldekstre-dekstre leterojn.]
G.H. Jones, The New Century Bible Commentary: 1 and 2 Kings, vol. 1 (Grand Rapids: William B. Eerdmans, 1984) p. 214. 18 G.H. Ĝonz, La Nova Jarcenta Biblia Komentaro: 1 kaj 2 Reĝoj, vol. 1 (Grandaj Rapidoj: Ŭelijam B. Erdmans, 1984) p. 214.
Presumed typo fixed. In the originial, Noegel used here Hebrew letters גבל (“GBL”) but clarifies them with “[Byblos].” viii Ŝajnita tajpaĵa eraro korektis. Originale, Noegel utiliis ĉi tie hebreajn literojn גבל (“GBL”) sed klarigas ilian kun “[Beblos].”
J.A. Montgomery and H.S. Gehman, Kings, International Critical Commentary [sic non-italic title] (New York: Charles Scribner’s Sons, 1951) p. 213. 19 J.A. Mantgameri kaj H.S. Geman, Reĝoj, Internacia Kritika Kommentaro (Novjorko: Ĝarlz Skribner Filoj, 1951) p. 213.
Herbert Donner, “The Interdependence of Internal Affairs and Foreign Policy during the Davidic-Solomonic Period (with Special Regard to the Phoenician Coast),” in Tomoo Ishida, ed., Studies in the Period of David and Solomon and Other Essays: Papers Read at the International Symposium for Biblical Studies, Tokyo, 5-7 December, 1979 (Tokyo: Yamakawa-Shuppansha, 1982) p. 207. 20 Herbert Danner, “La Interdependeco de Internaj Aferoj kaj Ekstera Politiko dum la Davida-Salomona Epoko (kun Speciala Regardo al la Fenika Marbordo),” en Tomo Iŝida, redaktisto, Studoj en la Periodo de David kaj Salomono kaj Aliaj Esencoj: Leĝoj en la Internacia Simpozio por Bibliaj Studoj, Tokio, 5-7 Decembro, 1979 (Tokio: Yamakaŭa-Ŝupanŝa, 1982) p. 207.
J. Robinson, The First Book of Kings (Cambridge: Cambridge University Press, 1972) p. 116. 21 J. Rabensen, La Unua Libro de Reĝoj (Kembriĝo: Kembriĝo Universitata Aldono, 1972) pp. 116
Judah Qil, ספר מלכים (Jerusalem: Mosad Harav Kook, 1989) p. 204. 22 Juda Kŭel, ספר מלכים (Jerusalemo: Mosad Harav Kuk, 1989) p. 204.
The latter view is held by Driver, p. 151, n.e. 23 La lastan perspektivon prenas Drajver, p. 151, n.e.
pericope– an extract from a text, especially a passage from the Bible (Dictionary) ix perikopo– ekstrakto de teksto, precipe versaro de la Biblio
I must thank Andrew Biewer of the Computer Science Department at the University of Wisconsin-Milwaukee for his invaluable assistance in creating the computer program on which this study is based. The output of his program was a LaTeX formatted document which he then processed to produce the Hebrew. 24 Mi devas danki Andruon Biŭeron de la Komputika Fako ĉe la Universitato de Viskonsino-Milvokio por lia valora helpo por krei la komputilprogramon sur kiu ĉi tiu studo baziĝas. La eliro de lia programo estis formato de teksto de LaTeX (“lejteks”), kiun li tiam pretigis por produkti la hebrean.
onomastics– the study of the history and origin of proper names (Dictionary) x nomoriginastudaĵoj = angle onomastics
Bright, p. 125. [Brackets, ellipsis, and emphases all original.] 25 Brajt, p. 125. [Krampoj, elipsoj, kaj emfazoj totaj originalaj.]
E.g. Psalms 53:4, 80:19, Proverbs 14:14 (all in qal [simple action, active voice per Hebrew grammar]), Jeremiah 38:22, 46:5 (both in nif’al [simple action, passive voice, ibid.]). We also add that סיג can mean “dross” and that it occurs in reference to “silver vessels” (though not of clay) which often metaphorically represent the refined Israel (e.g., Isa. 1:22, 25).

[“backslide” found several places in Jeremiah.]
26 Ekzemple Psalmoj 53:4, 80:19, Sentencoj 14:14 (ĝio en kŭal [simpla ago, aktiva voĉo per hebrea gramatiko {angle}]), Jeremia 38:22, 46:5 (ambaŭ en nif’al [simpla ago, passiva voĝo, ibid.]). Ni ankaŭ aldonas, ke סיג povas signifi “malpuraĵon” kaj ke ĝi okazas en referenco al “arĝentaj vazoj” (kvankam ne de argilo), kiuj ofte metafore reprezentas la rafinitan Izrael (ekzemple Jesaja 1:22, 25).

[“defali” trovis kelkfoje en Jeremia.]
As noted by Thompson, p. 431, n. 3, the LXX omits the word. 27 Kiel notis Tamsen, p. 431, n. 3, la LXX preterlasas la vorton.
The photocopy of the original document contained many proof-reader’s corrections, which were all appropriate. The uncorrected Hebrew phrase here is ומקרא מסורס הוא (note the extra ס at the end of the 2d word). xi La fotokopio de la originala dokumento enhavas multajn korektojn de pruvo-leganto, kiuj estis ĉioj taŭgaj. La nekrektita hebrea frazo ומקרא מסורס הוא (notu la ekstra ס ĉe la fino de 2-a vorto).
rapine– loot, pillage, plunder xii disrabi– ankaŭ preŝteli predi
See, e.g. Driver, p. 118; Thompson, p. 456; Bright, p. 132. 28 Vidu, ekzemple Drajver, p. 118; Tamsen, p. 456; Brajt, p. 132.
The LXX adds: “For I will laugh with my bitter speech.” Does “sharp speech” (i.e. riddles) suggest a reference to the atbash here? Cf. e.g. Odyssey 4.406, Illiad 4.118, and LXX to Proverbs 5:4 where מרה [(more) bitter] parallels חרה [sharp words]. 29 La LXX aldonas: “Ĉar mi ridos per mia amara parolo.” Ĉu “akra parolo” (tio estas enigmoj) aludas atbaŝon ĉi tie? Vidu ekzemple Odiseadon 4.406, kaj Iliadon 4.118, kaj LXX ĉe Sentencoj 5:4 kie מרה [(pli) amara] paralelas חרה [akraj vortoj].
Jeremiah 20:10. xiii Jeremia 20:10.
A similar atbash may obtain in Jeremiah 48:27 with the expression מדי דבריך [how long your words], which as an atbash reads “he will avenge your words!” 30 Simila atbaŝo elbe ekzistas ĉe Jeremia 48:17 kun esprimo מדי דבריך [kiom longe viaj vortoj], kiu kiel atbaŝo legas “li venĝos viajn vortojn!”
Scott B. Noegel (Jewish Bible Quarterly, 24:2, 1996) p. 82-9 ii Skat Nogel (Juda Biblio Kvarone, 24:2, 1996) p. 82-9